Thành phố kể chuyện bằng nghệ thuật cộng đồng

Nghệ thuật xuống phố

"Gần đây, tôi và nhóm bạn rất hào hứng với chuỗi hoạt động văn hóa - nghệ thuật được tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh. Các chương trình ngày càng quy mô, hoành tráng hơn. Đặc biệt, chúng tôi có cảm giác được hòa mình vào sự kiện, chứ không chỉ đơn thuần đi xem như trước" - bạn trẻ Yến Nhi chia sẻ khi tham gia Saigon Urban Street Fest - lễ hội nghệ thuật đường phố thường niên, diễn ra vào đầu tháng 12/2025 tại khu vực nhà thờ Đức Bà - trụ sở UBND TP. Hồ Chí Minh.

Tại Saigon Urban Street Fest, graffiti, hip hop, trình diễn nghệ thuật truyền thống và đương đại… cùng xuất hiện trong không gian mở. Theo ban tổ chức, lễ hội hướng tới việc mang nghệ thuật đến với công chúng và biến khán giả thành một phần của chính nghệ thuật. Cách tiếp cận này cho thấy tư duy tổ chức đã thay đổi, đưa nghệ thuật ngày càng gần hơn với đời sống cộng đồng.

"Lần đầu tiên tôi có thể tham gia các hoạt động văn hóa - nghệ thuật tại lễ hội mà không cần giỏi hay am hiểu nhiều về chúng. Chỉ cần cảm thấy thích là đã được chào đón", Hoàng Tuấn - sinh viên Trường đại học Tôn Đức Thắng chia sẻ.

Chuyển động trên tiếp tục được thể hiện rõ tại HOZO City Tết Fest , diễn ra cuối tháng 12/2025 tại công viên Bờ sông Sài Gòn. Lễ hội đã biến bản sắc văn hóa Việt Nam thành một chuỗi trải nghiệm liên hoàn, kết nối âm nhạc, sáng tạo và cộng đồng trong không gian đô thị mở, với nhiều hoạt động nghệ thuật và trải nghiệm đa giác quan. Bên cạnh âm nhạc, chương trình dành không gian đáng kể cho mỹ thuật công cộng và nghệ thuật tương tác.

Điểm nhấn là công trình nghệ thuật - kiến trúc Immersive House, nơi diễn ra các màn trình diễn thị giác và triển lãm đa phương tiện CTRL+M - Di sản tương lai, gợi mở những cách tiếp cận mới về diện mạo đô thị. Dự án nghệ thuật sắp đặt Trace (Dấu vết) tái sử dụng 65 khối đất lấy từ nhiều khu vực của Sài Gòn, đặt trong không gian công viên Bờ sông Sài Gòn, gợi mối liên hệ giữa đất đai, đô thị và đời sống con người.

Việc mở cửa tự do, khuyến khích công chúng chạm và cảm nhận tác phẩm khiến ranh giới giữa nghệ sĩ và khán giả gần như được xóa nhòa. Các hoạt động này cho thấy nỗ lực tìm kiếm một ngôn ngữ thị giác mới để kể câu chuyện đô thị, nơi truyền thống, ký ức và hiện tại cùng tồn tại trong một trải nghiệm chung.

Không gian công cộng - Nơi đô thị kể chuyện

Không gian công cộng đang dần trở thành nơi thành phố kể câu chuyện của mình với người dân và du khách. Phố đi bộ Nguyễn Huệ mỗi tối cuối tuần giống một nhà hát ngoài trời hơn là một quảng trường thuần túy. Tại đây, các nhóm nghệ sĩ trẻ thường xuyên tụ họp để biểu diễn nhảy đường phố, chơi nhạc và các hình thức trình diễn thị giác mang tính tự phát.

Những hoạt động sáng tạo ngẫu hứng diễn ra không theo kịch bản dàn dựng, tạo nên một không gian nghệ thuật mở, gắn với nhịp sống đô thị. Người đi bộ dừng lại xem vài phút rồi tiếp tục hành trình. Đó là một cách thưởng thức nghệ thuật dung dị nhưng đủ để lưu lại cảm xúc.

Các địa điểm sáng tạo tư nhân cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nuôi dưỡng đời sống mỹ thuật. Một số phòng tranh nhỏ trong không gian quán cà phê cho thấy mỹ thuật đang được tiếp cận theo cách gần gũi hơn. Người xem không cần chuẩn bị tâm thế đi xem triển lãm mà có thể ngắm nhìn các tác phẩm nghệ thuật ngay trong sinh hoạt thường ngày.

Triển lãm Làng Toys của xưởng chế tác Oleander Workshop (diễn ra tại Annam Gallery) vừa kết thúc ngày 11/1 là một ví dụ. Triển lãm giới thiệu các sáng tạo đồ chơi lấy cảm hứng từ sân khấu truyền thống, lễ hội và tranh dân gian Việt Nam. Những nhân vật quen thuộc như chú Tễu hay 12 con giáp được tái hiện bằng tạo hình pop-art vui nhộn, nhiều màu sắc.

Ở cấp độ đô thị, việc bố trí tượng điêu khắc, sắp đặt nghệ thuật và sân khấu ngoài trời quanh khu vực chợ Bến Thành, công viên Tao Đàn hay Đường sách TP. Hồ Chí Minh đã biến những không gian quen thuộc thành các điểm đến văn hóa hấp dẫn. Những hoạt động trình chiếu ánh sáng, 3D mapping (kỹ thuật chiếu hình ảnh, video lên các bề mặt 3D) tại di tích hay khu trung tâm vừa là “dịch vụ cộng thêm”, vừa giúp di sản được nhìn bằng con mắt đương đại.

Nguồn: Phụ nữ