Biến rác thải thành năng lượng sạch: Hướng đi cho phát triển bền vững tại TP. Hồ Chí Minh

Khối lượng rác khổng lồ, xử lý vẫn chậm chuyển đổi

Hiện mỗi ngày, TP. Hồ Chí Minh thải ra 13.000 - 14.000 tấn rác sinh hoạt, trong đó 85% vẫn được xử lý bằng phương pháp chôn lấp - gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và phát thải khí metan gấp 30 lần CO₂.

Theo PGS.TS Phùng Chí Sỹ - Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, tình trạng ô nhiễm tại các bãi rác đang ngày càng trầm trọng. "Mùi hôi, nước rỉ rác ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt, nuôi trồng thủy sản; còn các nhà máy công nghệ thấp thì gây khói bụi, tác động xấu đến môi trường".

Đốt rác phát điện - hướng đi bền vững cho đô thị

Theo ông, nếu không áp dụng các tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt, chi phí y tế - xã hội mà thành phố phải gánh còn cao hơn chi phí đầu tư cho công nghệ xử lý hiện đại.

Thực tế, hơn 70% lượng rác tại TP. Hồ Chí Minh có thể tái chế hoặc tái sử dụng. Nếu 50% rác hữu cơ được chuyển hóa thành phân bón hoặc khí sinh học và phần còn lại được đốt phát điện, thành phố có thể tái sinh hàng nghìn MWh điện mỗi ngày, đủ cung cấp cho khoảng 100.000 hộ dân.

Nhiều dự án vẫn "chờ" cơ chế

Hiện TP. Hồ Chí Minh đã cấp phép 5 dự án đốt rác phát điện với tổng công suất thiết kế hơn 340 MW, song phần lớn vẫn chưa thể triển khai do vướng mắc trong quy hoạch và cơ chế đấu nối điện lưới.

Từ góc nhìn khác, TS. Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên & Môi trường TP. Hồ Chí Minh, cho rằng cần bỏ quy hoạch điện lưới cứng nhắc, chỉ tập trung vào phụ tải để đáp ứng nhu cầu trước mắt. "Ngoài ra, giá xử lý rác hiện nay chưa linh hoạt, chưa phản ánh đúng đặc thù từng công nghệ. Cần có cơ chế uyển chuyển hơn để thu hút đầu tư".

Cần cơ chế hấp dẫn hơn để thu hút đầu tư

Theo PGS.TS Phùng Chí Sỹ, chính sách hiện nay chưa đủ hấp dẫn các nhà đầu tư. "Giá mua điện từ rác còn thấp, thủ tục hành chính lại kéo dài - từ đất đai, xây dựng, bán điện đến đấu nối - khiến nhiều doanh nghiệp e ngại rủi ro. Bên cạnh đó, cần tăng đầu tư nội địa vào thiết bị, công nghệ xử lý để giảm giá thành và tăng khả năng nhân rộng" - ông chia sẻ.

Các chuyên gia đồng thuận rằng, để TP. Hồ Chí Minh tiến tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, cần ưu đãi mạnh hơn cho các dự án chuyển đổi chất thải thành năng lượng, đồng thời đồng bộ hóa chính sách phân loại rác tại nguồn và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Chỉ khi biến rác thải thành nguồn năng lượng tái tạo, thành phố mới thực sự đạt được mục tiêu phát triển xanh và bền vững trong tương lai.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9