TP. Hồ Chí Minh: Đột phá từ Nghị định 49, khơi thông “điểm nghẽn” đất đai

Tại phường Tam Bình, việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ đã giúp địa phương giải quyết thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 116 trường hợp. Bên cạnh đó, 53 hồ sơ khác đã được chuyển sang cơ quan thuế để xác định nghĩa vụ tài chính, tạo điều kiện để người dân sớm hoàn tất các bước tiếp theo và được cấp giấy chứng nhận.

Là một trong những người dân trực tiếp thụ hưởng chính sách mới, ông Nguyễn Mạnh Đức (phường Tam Bình, TP. Hồ Chí Minh) cho biết hồ sơ đất đai của gia đình ông đã kéo dài 3 - 4 năm do phải bổ sung nhiều loại giấy tờ và đi lại nhiều lần giữa các cơ quan. Tuy nhiên, từ khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cùng các quy định mới của Nghị định 49, toàn bộ thủ tục được giải quyết ngay tại phường. Sau khi hoàn tất nghĩa vụ tài chính, ông dự kiến sẽ nhận giấy chứng nhận trong thời gian ngắn, kịp thời thực hiện các thủ tục xin giấy phép xây dựng, cải tạo lại ngôi nhà.

Theo ông Trần Tuấn Khanh - Trưởng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Tam Bình, Nghị định 49 đã trao thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã trong việc cấp giấy chứng nhận, giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất, đồng thời cập nhật ngay các thay đổi trên giấy chứng nhận. So với trước đây, khi hồ sơ phải chuyển qua nhiều cơ quan để xử lý, quy trình mới giúp người dân chỉ cần đến một đầu mối giải quyết, qua đó rút ngắn thời gian và hạn chế tình trạng chậm trễ.

Không chỉ tạo thuận lợi trong việc cấp giấy chứng nhận cho người dân, Nghị định 49 còn được đánh giá là bước tiến quan trọng trong tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng. Theo quy định mới, Nhà nước có thể đứng ra thu hồi phần diện tích đất còn lại khi doanh nghiệp đã thỏa thuận được trên 75% diện tích và số lượng người sử dụng đất. Đáng chú ý, trong trường hợp giá bồi thường của Nhà nước thấp hơn giá doanh nghiệp thỏa thuận, người dân vẫn được hưởng phần chênh lệch, góp phần bảo đảm quyền lợi chính đáng.

Ở góc độ quản lý, việc phân cấp, phân quyền đi kèm với yêu cầu các địa phương chủ động xây dựng quy trình, biểu mẫu và công bố công khai để người dân dễ tiếp cận, đồng thời giảm rủi ro sai sót trong quá trình thực hiện.

Một điểm mới đáng chú ý khác của Nghị định 49 là cho phép kéo dài thời gian thu thập thông tin phục vụ xác định giá đất từ 12 tháng lên 24 tháng. Quy định này giúp tháo gỡ khó khăn cho nhiều dự án đã ban hành quyết định giao đất nhưng chưa thể xác định giá đất. Đồng thời, các quyết định giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất được kết hợp trong cùng một thủ tục và có thể điều chỉnh những sai sót của quyết định trước mà không phải hủy bỏ, làm lại từ đầu.

Đáng chú ý, Nghị định 49 giao thẩm quyền cho địa phương ban hành trình tự, thủ tục thực hiện thay vì chờ thông tư hướng dẫn từ bộ, ngành Trung ương. Tại TP. Hồ Chí Minh, Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết đã chủ động chuẩn bị các nội dung cần thiết để tham mưu UBND TP ban hành quy trình thực hiện, dự kiến trong tháng 3 tới, sớm hơn mốc thời gian 1/7/2026 theo quy định.

Với nhiều điểm tiến bộ và mang tính đột phá, Nghị định 49 được kỳ vọng sẽ tiếp tục khơi thông các vướng mắc trong lĩnh vực đất đai, góp phần thúc đẩy đầu tư, phát triển hạ tầng và tạo nền tảng để TP. Hồ Chí Minh bứt phá mạnh mẽ trong giai đoạn tới.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9