Liệu pháp điều trị Alzheimer mới từ hợp chất trong cây nha đam

Thông qua các mô hình máy tính tiên tiến, nhóm nghiên cứu đã xác định được Beta-sitosterol – một hợp chất thực vật – có khả năng tương tác mạnh mẽ với các enzym gây suy giảm trí nhớ và nhận thức.

Nghiên cứu mới này được công bố trên tạp chí Current Pharmaceutical Analysis, trong bối cảnh giới y khoa vẫn đang nỗ lực tìm kiếm các phương pháp điều trị hiệu quả cho Alzheimer - căn bệnh thoái hóa thần kinh gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tư duy và hành vi. Trong khi nha đam vốn nổi tiếng với đặc tính làm dịu và chăm sóc da, các nhà khoa học đã quyết định đi sâu tìm hiểu các thành phần hóa học ẩn giấu bên trong loài cây này để xem liệu chúng có tác động đến các quá trình sinh học trong não bộ hay không.

Trọng tâm của nghiên cứu tập trung vào hai loại enzym then chốt là acetylcholinesterase (AChE) và butyrylcholinesterase (BChE). Trong cơ thể người, hai enzym này đóng vai trò phân hủy acetylcholine – một chất dẫn truyền thần kinh quan trọng giúp các tế bào não giao tiếp với nhau. Ở bệnh nhân Alzheimer, nồng độ acetylcholine thường bị suy giảm nghiêm trọng, dẫn đến mất trí nhớ. Do đó, chiến lược điều trị phổ biến là tìm ra các loại thuốc có thể ức chế hoạt động của AChE và BChE, từ đó bảo tồn lượng acetylcholine và cải thiện triệu chứng cho người bệnh.

Thay vì thực hiện ngay các thí nghiệm truyền thống trong phòng lab, nhóm nghiên cứu đã sử dụng phương pháp “in silico” (mô phỏng trên máy tính). Cách tiếp cận hiện đại này cho phép các nhà khoa học dự đoán chính xác cách các phân tử thuốc tương tác với cơ thể trước khi tiến hành thử nghiệm thực tế.

Kết quả sàng lọc cho thấy Beta-sitosterol, một hợp chất có trong nha đam, nổi lên như ứng viên sáng giá nhất. Nhóm nghiên cứu đã sử dụng kỹ thuật "gắn kết phân tử" và mô phỏng động lực học để kiểm tra. Kết quả chỉ ra rằng Beta-sitosterol có ái lực liên kết rất mạnh (-8,6 kcal/mol với AChE và -8,7 kcal/mol với BChE), vượt trội hơn nhiều so với các hợp chất khác được thử nghiệm, bao gồm cả axit Succinic. Khả năng liên kết chặt chẽ này gợi ý rằng hợp chất có thể ức chế hiệu quả hoạt động của các enzym gây hại.

Meriem Khedraoui, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết: "Những phát hiện của chúng tôi cho thấy Beta-sitosterol thể hiện ái lực liên kết và độ ổn định đáng kể. Điều này biến nó thành một ứng viên tiềm năng cho việc phát triển thuốc trong tương lai, đặc biệt là với vai trò chất ức chế kép giúp kiểm soát bệnh Alzheimer".

Bên cạnh hiệu quả ức chế enzym, nhóm nghiên cứu cũng đánh giá tính an toàn của hợp chất thông qua phân tích ADMET (Hấp thu, Phân bố, Chuyển hóa, Thải trừ và Độc tính). Các chỉ số dự báo cho thấy cả Beta-sitosterol và axit Succinic đều có chỉ số an toàn thuận lợi, dễ dàng hấp thụ vào cơ thể và không gây độc hại ở liều điều trị. Samir Chtita, đồng tác giả của nghiên cứu, khẳng định các phân tích toàn diện này ủng hộ tiềm năng của chúng như những tác nhân trị liệu an toàn.

Mặc dù kết quả từ mô hình máy tính rất khả quan, các nhà nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng đây mới chỉ là giai đoạn đầu. Các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm và trên lâm sàng sẽ là bước đi bắt buộc tiếp theo để xác nhận hiệu quả thực tế trên bệnh nhân. Tuy nhiên, nghiên cứu này đã đặt một nền móng quan trọng, mở ra hy vọng về một liệu pháp điều trị Alzheimer mới có nguồn gốc từ thực vật, an toàn và hiệu quả hơn trong tương lai.

Nguồn: Quân đội Nhân dân