Để TP. Hồ Chí Minh không chỉ tăng trưởng nhanh mà còn tăng trưởng theo cách khác biệt

Trong giai đoạn phát triển mới, TP. Hồ Chí Minh được Trung ương đặt vào một vị thế với những kỳ vọng đặc biệt, không chỉ là đầu tàu tăng trưởng nhanh mà còn phải tăng trưởng theo cách thức khác biệt; không chỉ đi trước mà còn đóng vai trò "mở đường", và không chỉ thành công cho riêng mình mà phải tạo ra động lực lan tỏa mạnh mẽ cho sự phát triển chung của cả quốc gia.

Tầm nhìn này đã được nhấn mạnh xuyên suốt trong bài tham luận của đồng chí Nguyễn Văn Được - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh tại Đại hội XIV của Đảng với chủ đề: "Phát huy vai trò đầu tàu, xây dựng TP. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mang tầm quốc tế, tạo động lực lan tỏa cho cả nước". Theo đó, con đường phát triển bền vững của Thành phố trong kỷ nguyên mới được xác lập trên ba trụ cột bao gồm tri thức, công nghệ và con người.

Ba trụ cột cho vận hội bứt phá

Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Văn Được khẳng định, để tạo ra bước chuyển mình thực chất, Thành phố cần tập trung vào ba nền tảng cốt lõi: đột phá về thể chế, phát triển hạ tầng và lấy khoa học - công nghệ cùng nguồn nhân lực chất lượng cao làm động lực phát triển trung tâm.

TP. Hồ Chí Minh hiện sở hữu những lợi thế lớn và hiếm có từ hệ thống các đại học, viện nghiên cứu cùng cộng đồng doanh nghiệp năng động, khả năng thích ứng cao và lực lượng lao động trẻ đầy khát vọng sáng tạo. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở nguồn lực sẵn có mà nằm ở khả năng tổ chức, cách thức kết nối và phát huy các nguồn lực đó thông qua cơ chế hợp tác "Ba nhà": Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp.

Chia sẻ về mô hình này, PGS.TS Lê Hoài Quốc - Phó Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam, Chủ tịch Hội Tự động hóa TP. Hồ Chí Minh bày tỏ sự đồng tình sâu sắc với việc đặt khoa học - công nghệ và nhân lực chất lượng cao vào vị trí động lực trung tâm. Ông nhấn mạnh rằng mô hình "Ba nhà" phải là một sự đồng kiến tạo thực chất. Trong đó, doanh nghiệp cần tham gia sâu vào chương trình đào tạo và nghiên cứu ứng dụng; nghiên cứu trong trường đại học phải tập trung giải quyết các bài toán thực tiễn của thị trường; còn Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, thực hiện đặt hàng, sẵn sàng chia sẻ rủi ro và bảo trợ bằng các chính sách cụ thể.

Đột phá thể chế và hạ tầng chiến lược

Để TP. Hồ Chí Minh có thể tăng trưởng theo cách khác biệt, đột phá về thể chế được xác định là điều kiện tiên quyết. Bên cạnh Nghị quyết số 260 của Quốc hội, Thành phố cần được trao quyền và chủ động thực thi các cơ chế linh hoạt hơn, phù hợp với quy mô và mức độ đóng góp của mình. Việc thí điểm các mô hình quản trị mới, rút ngắn tiến trình hành chính và mở rộng không gian chính sách sẽ tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo và kinh tế tư nhân phát triển lành mạnh. Đồng thời, cần nhìn nhận hạ tầng Thành phố như là hạ tầng chiến lược quốc gia để có mức đầu tư tương xứng.

Phân tích sâu hơn về động lực kinh tế, ông Nguyễn Thành Trung - Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư FinSuccess cho rằng Nhà nước phải giữ vai trò tiên phong trong đầu tư công, từ các dự án hạ tầng đến năng lượng và hỗ trợ doanh nghiệp. Chính sự dẫn dắt này sẽ tạo niềm tin để dòng vốn đầu tư tư nhân đi theo, tạo động lực cho tất cả các thành phần kinh tế cùng tăng trưởng. Ông kỳ vọng TP. Hồ Chí Minh phải đạt mức tăng trưởng cao hơn bình quân chung để kéo tăng trưởng của Việt Nam năm nay đạt mức trên 10%.

Chuyển hóa quyền tự chủ thành giá trị kinh tế

Đề cập đến các cơ chế hiện hành, TS. Dương Như Hùng - Trưởng khoa Quản lý Công nghiệp Trường ĐH Bách Khoa, ĐHQG TP. Hồ Chí Minh nhận định việc Quốc hội điều chỉnh Nghị quyết 98 và ban hành các Nghị quyết giao quyền tự chủ cho Thành phố mở ra một cơ hội quan trọng. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là làm thế nào để chuyển hóa hiệu quả các quyền năng từ nghị quyết thành giá trị kinh tế cụ thể. Điều này đòi hỏi những cơ chế đủ mạnh nhằm khuyến khích tư duy đổi mới, thu hút nhân lực chất lượng cao, đồng thời xây dựng hệ thống quản trị, điều hành tiệm cận các chuẩn mực quốc tế và gắn chặt với công tác đào tạo.

Trong định hướng tối ưu hóa nội lực, PGS.TS Lê Hoài Quốc đề xuất Thành phố cần đi đầu trong việc thí điểm các cơ chế đặc thù cho ĐHQG TP. Hồ Chí Minh và các trung tâm nghiên cứu trọng điểm. Những cơ chế về tự chủ tài chính, tự chủ nhân sự và sử dụng ngân sách linh hoạt cho đổi mới sáng tạo chính là cách để biến tiềm năng nhân lực thành năng lực cạnh tranh thực sự trên trường quốc tế.

Sau cùng, việc giữ chân nhân tài, nuôi dưỡng tinh thần sáng tạo và củng cố niềm tin xã hội chính là nền tảng sức mạnh mềm cho sự phát triển bền vững. Con đường phía trước của TP. Hồ Chí Minh là tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế tuần hoàn và phát triển xanh, để không chỉ khẳng định vị thế trung tâm kinh tế khu vực mà còn vươn tầm ảnh hưởng quốc tế.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9