TP. Hồ Chí Minh đẩy mạnh đột phá thể chế, dẫn dắt đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ 15 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: trong giai đoạn cách mạng mới, đất nước cần tập trung thực hiện 3 đột phá chiến lược, trong đó "đột phá mạnh mẽ về thể chế phát triển" được xác định là nhiệm vụ hàng đầu. Đột phá thể chế phải gắn liền với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; thúc đẩy khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Tại TP. Hồ Chí Minh – đầu tàu kinh tế, trung tâm khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo của cả nước – tinh thần này đang được cụ thể hóa thông qua việc triển khai khẩn trương các nghị quyết lớn như Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 98 của Quốc hội, với quyết tâm "dám đi trước, dám chịu trách nhiệm, dám tạo đột phá khác biệt".

SIHUB – một trong những "đầu kéo" của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo TP. Hồ Chí Minh

Hiện nay, TP. Hồ Chí Minh đang hướng tới mục tiêu trở thành Trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp mang tầm cỡ quốc tế. Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (SIHUB), được khánh thành cách đây 5 năm, là một trong những hạt nhân quan trọng, nơi ươm tạo các doanh nghiệp sáng tạo và những đột phá mới của Thành phố.

SIHUB là 1 trong 4 mô hình trụ cột của TP. Hồ Chí Minh, được ví như những "đầu kéo" liên kết thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ nghiên cứu, phát triển đến thương mại hóa toàn cầu. Mô hình hoạt động của SIHUB gồm hai không gian chính: triển khai chính sách hỗ trợ của Nhà nước và thu hút các tổ chức, tập đoàn, quỹ đầu tư trong và ngoài nước đồng hành cùng các cá nhân, doanh nghiệp khởi nghiệp dám nghĩ, dám làm.

Bốn trung tâm trụ cột của TP. Hồ Chí Minh gồm:

1. Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc tế – Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh
2. Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc tế – Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh
3. Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (SIHUB)
4. Các trung tâm đổi mới sáng tạo do doanh nghiệp đầu tư

Theo bà Đặng Thị Luận - Quyền Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh), thời gian qua, SIHUB đã tuyển chọn hơn 100 dự án trong tổng số 600 dự án tham gia chương trình hỗ trợ theo Nghị quyết 20 của HĐND TP; tổ chức hàng trăm khóa đào tạo và nhiều hoạt động kết nối hệ sinh thái. Đặc biệt, SIHUB đã thiết lập các hợp tác quốc tế sâu rộng, trong đó có hợp tác với kỳ lân công nghệ Canva, khẳng định sức hút không chỉ với các doanh nghiệp công nghệ trong nước mà còn với các kỳ lân công nghệ toàn cầu.

Thành phố chuyển vai trò: từ quản lý sang "khách hàng lớn nhất"

Một bước chuyển quan trọng trong tư duy quản trị là việc TP. Hồ Chí Minh chủ động chuyển từ vai trò quản lý sang "khách hàng lớn nhất", trực tiếp đặt hàng 22 bài toán lớn về khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong đó, mô hình ứng dụng máy bay không người lái (UAV) phục vụ môi trường và giao thông đô thị là một ví dụ tiêu biểu.

Ông Lương Việt Quốc - Nhà sáng lập Công ty Real-Time Robotics Việt Nam, cho rằng TP. Hồ Chí Minh đang có lợi thế rất lớn khi dẫn đầu cả nước về lĩnh vực UAV. Theo ông, năm 2026 là thời điểm then chốt, khi các định hướng, chính sách của Trung ương đã rõ ràng, vấn đề còn lại là tốc độ triển khai ở cấp địa phương. Với truyền thống năng động, sáng tạo cùng độ mở mà Nghị quyết 98 cho phép, TP. Hồ Chí Minh hoàn toàn có thể linh hoạt hơn trong khung hướng dẫn, qua đó trở thành đầu tàu thực hiện Nghị quyết 57 đối với ngành UAV.

Gỡ điểm nghẽn thể chế – chìa khóa để phát huy mọi nguồn lực

Theo các chuyên gia, dù có nhiều thuận lợi, nhưng nếu không tháo gỡ được các điểm nghẽn về thể chế, thì các nguồn lực khác – từ vốn, lao động đến công nghệ – đều khó phát huy hiệu quả. Với vai trò đầu tàu, TP. Hồ Chí Minh cần tiên phong trong đột phá chiến lược này.

Tiến sĩ Ngô Minh Hải - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Tài chính TP. Hồ Chí Minh (UEF), chỉ ra ba vấn đề cốt lõi: Thứ nhất, TP. Hồ Chí Minh là trung tâm năng động, nơi tập trung nhiều doanh nghiệp tư nhân lớn, đội ngũ doanh nhân giỏi, nhưng họ rất cần cơ chế và định hướng rõ ràng. Do đó, chính quyền phải thực sự là chính quyền kiến tạo, chủ động gỡ vướng về thể chế và đề xuất các cơ chế mới. Thứ hai là kiến tạo hạ tầng. Thứ ba là đầu tư hạ tầng công nghệ, kết nối trực tiếp Việt Nam với quốc tế. Theo ông, mấu chốt vẫn nằm ở vai trò của chính quyền kiến tạo.

Tập trung 3 mũi đột phá chiến lược

Thời gian tới, TP. Hồ Chí Minh xác định không dàn trải nguồn lực, mà tập trung vào 3 mũi đột phá chiến lược:

• Hoàn thiện hạ tầng số và quản trị thông minh
• Kiến tạo thể chế và không gian đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số
• Khơi thông nguồn vốn và kiến tạo thị trường

Theo đồng chí Đặng Minh Thông - Phó Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh, việc khơi thông vốn và kiến tạo thị trường được xem là vấn đề sống còn đối với doanh nghiệp công nghệ. Năm 2026, TP. Hồ Chí Minh dự kiến bố trí gần 13.000 tỷ đồng cho lĩnh vực khoa học – công nghệ, tương đương 4,2% ngân sách thành phố. Đồng thời, TP chuẩn bị đưa vào vận hành Quỹ đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh trong quý I-2026, tiếp tục phát huy vai trò "khách hàng lớn nhất" thông qua việc đặt hàng 22 bài toán lớn, trong đó có ứng dụng UAV phục vụ môi trường và giao thông đô thị.

Ông Neil MacGregor - Giám đốc Điều hành Savills Việt Nam, đánh giá cao sáng kiến thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm sử dụng nguồn vốn ngân sách để đồng hành cùng các nhà đầu tư khác. Theo ông, điều này tạo niềm tin lớn cho thị trường, thể hiện cam kết mạnh mẽ và sự tham gia trực tiếp của chính quyền, giúp nhà đầu tư yên tâm về khung pháp lý và cơ chế quản trị, đồng thời góp phần quan trọng hiện thực hóa định hướng xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC).

Có thể khẳng định, chủ trương "đột phá mạnh mẽ về thể chế phát triển" tại TP. Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại ở quyết tâm hay khẩu hiệu. Thành phố đang từng bước chuyển hóa tinh thần dám nghĩ, biết làm, dám chịu trách nhiệm thành những hành động cụ thể, quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, vận hành hiệu quả hơn, giữ vững vai trò đầu tàu và đóng góp thiết thực cho sự phát triển bền vững, thịnh vượng của đất nước.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9