Hiện tượng này có thể được mô tả như một chuỗi liên hoàn các cơn bão nối đuôi nhau đổ bộ vào lục địa già. Hãy hình dung một đoàn tàu không phanh, nơi mỗi toa tàu là một cơn bão mang theo sức tàn phá riêng biệt, tấn công dồn dập khiến hạ tầng Châu Âu gần như không có thời gian để phục hồi.

Mở màn cho chuỗi thiên tai này là bão Anna, đổ bộ ngay trong ngày đầu tiên của năm mới 2026. Bão Anna đã biến khu vực Bắc Âu thành một chiếc tủ đông khổng lồ đúng nghĩa. Tại Lapland, Phần Lan, nhiệt độ rơi xuống mức khó có thể hình dung nổi: âm 40 độ C. Ở ngưỡng nhiệt này, mọi hoạt động cơ khí gần như ngưng trệ; kim loại trở nên giòn gãy và dầu máy đông đặc, khiến hệ thống đường sắt và cứu hộ tại Thụy Điển, Phần Lan rơi vào trạng thái đóng băng.

Khi Bắc Âu còn chưa kịp ấm lại, thì cơn bão thứ hai mang tên Francis đã càn quét qua Trung và Đông Âu.

Khác với Anna, bão Francis mang đến một nỗi ám ảnh thầm lặng nhưng cực kỳ nguy hiểm: mưa băng giá. Những hạt mưa gặp lạnh đóng băng ngay lập tức khi chạm đất, biến các tuyến cao tốc huyết mạch tại Đức và Ba Lan thành những sàn băng tử thần. Hàng ngàn phương tiện kẹt cứng, những vụ va chạm liên hoàn kéo dài xảy ra trong sự bất lực của tài xế, khi mọi nỗ lực phanh hay điều hướng đều trở nên vô nghĩa trên mặt lộ bóng loáng như gương.

Nhưng đỉnh điểm của sự thịnh nộ phải kể đến siêu bão Goretti. Đây là 'cú đấm thép' từ Đại Tây Dương với sức gió giật kỷ lục 216 km/h ghi nhận tại vùng Normandy, nước Pháp. Không dừng lại ở tuyết trắng, siêu bão Goretti gây gián đoạn mạng lưới điện cao thế, đẩy hơn 420.000 hộ gia đình tại Pháp và Anh vào cảnh bóng tối bao trùm giữa giá rét. Nhiều vùng tại Tây Âu bị cô lập hoàn toàn, trong khi các đội cứu hộ phải vật lộn với những cột điện đổ nát và sức gió đủ sức hất văng mọi nỗ lực tiếp cận hiện trường.

Ba cơn bão, ba hình thái tàn phá, nhưng cùng chung một thông điệp về sự mong manh của con người trước một thiên nhiên đang ngày càng trở nên khó đoán. Hệ quả từ chuỗi liên hoàn các trận bão tuyết không chỉ dừng lại ở những báo cáo khí tượng, mà đang trực tiếp tạo ra áp lực nặng nề lên hệ thống quản trị và hạ tầng của nhiều quốc gia. Về thiệt hại nhân mạng, con số thống kê chính thức ghi nhận ít nhất 15 trường hợp tử vong tính đến giữa tháng 1. 

Tai nạn giao thông do mặt đường đóng băng là nguyên nhân chủ yếu gây thương vong trong đợt bão mùa đông đang xảy ra ở châu Âu.

Tình trạng này cùng với các ca tử vong do hạ thân nhiệt đã đặt các cơ quan an ninh dân sự vào trạng thái báo động cao, buộc nhiều chính phủ phải đánh giá lại các giao thức ứng phó khẩn cấp đối với các đợt thời tiết cực đoan kéo dài.

Sự gián đoạn về giao thông vận tải là một hệ lụy trực tiếp khác. Với hơn 3.600 chuyến bay bị hủy hoặc hoãn, các trung tâm hàng không lớn như Schiphol của Hà Lan hay Heathrow của Anh đã phải đối mặt với tình trạng quá tải cục bộ khi hàng chục ngàn hành khách bị kẹt lại.

Ngay cả mạng lưới đường sắt cao tốc trục xương sống giao thông của Châu Âu cũng ghi nhận nhiều sự cố đình trệ. Việc tuyết rơi dày kèm băng giá đã làm hư hại hệ thống ray và thiết bị cảm biến, buộc các hãng vận hành phải cắt giảm công suất để đảm bảo an toàn, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng và giao thông nội địa.

Đặc biệt, an ninh năng lượng đang trở thành bài toán cấp bách nhất. Trong bối cảnh giá khí đốt vẫn duy trì ở mức cao, việc hơn 420.000 hộ gia đình tại Pháp, Anh và Ba Lan bị cắt điện đã đẩy tình hình vào mức nghiêm trọng.

Sự cố đứt gãy lưới điện do gió giật và băng tuyết bám dày không chỉ gây mất điện cục bộ mà còn làm tê liệt hệ thống sưởi ấm của hàng ngàn khu dân cư. Tại nhiều khu vực, sưởi ấm hiện không còn là một dịch vụ tiện ích thông thường mà đã trở thành mục tiêu ưu tiên hàng đầu trong công tác cứu hộ, buộc chính quyền địa phương phải thiết lập các trạm sưởi ấm lưu động để đảm bảo an toàn tính mạng cho người dân.

Tại sao lại là lúc này? Câu trả lời nằm ở sự bất ổn của Xoáy cực vùng Bắc Cực. Một đợt ấm lên đột ngột của tầng bình lưu vào cuối năm 2025 đã làm vỡ lớp 'đê ngăn' khí lạnh. Thay vì xoay tròn tại cực Bắc, luồng khí lạnh này tràn xuống phía Nam.

Các chuyên gia khí tượng nhận định: Dù Trái Đất đang nóng lên, nhưng chính sự mất cân bằng nhiệt độ lại tạo ra những 'cú lắc' thời tiết cực đoan và dồn dập hơn bao giờ hết.

Theo các chuyên gia từ Trung tâm Dự báo Thời tiết Châu Âu, câu trả lời nằm ở sự bất ổn của Xoáy cực vùng Bắc Cực.

Hãy tưởng tượng Xoáy cực như một chiếc lồng khổng lồ bằng gió, có nhiệm vụ giam giữ khối không khí lạnh nhất hành tinh ở lại cực Bắc. Tuy nhiên, một đợt ấm lên đột ngột của tầng bình lưu vào cuối năm 2025 đã làm suy yếu chiếc lồng này, giống như một đê ngăn lũ bị vỡ. Thay vì xoay tròn ổn định tại cực Bắc, luồng khí lạnh cực đoan đã thoát ra ngoài, tràn xuống phía Nam và bao trùm lấy Châu Âu.

Đây chính là một nghịch lý của biến đổi khí hậu. Trong báo cáo mới nhất, Tổ chức Khí tượng Thế giới nhận định rằng: Dù nhiệt độ trung bình toàn cầu đang tăng cao, nhưng sự mất cân bằng nhiệt độ giữa các vùng cực đang ấm lên nhanh chóng và phần còn lại của thế giới lại tạo ra những 'cú lắc' thời tiết cực đoan.

Sự chênh lệch này khiến các dòng khí quyển không còn di chuyển theo quỹ đạo thông thường mà trở nên hỗn loạn hơn, dồn dập hơn.

Những gì chúng ta đang chứng kiến tại Châu Âu lúc này không chỉ là một đợt rét đậm đơn thuần, mà là minh chứng cho một kỷ nguyên thời tiết mới: Nơi sự nóng lên toàn cầu lại là tác nhân trực tiếp đẩy những cơn thịnh nộ của băng giá xuống sâu hơn vào lòng các lục địa.

Khi sự ổn định của khí quyển bị phá vỡ, những hiện tượng trái quy luật như đợt bão liên hoàn tháng 1 này sẽ không còn là ngoại lệ, mà dần trở thành một thách thức thường trực mà con người phải tìm cách thích nghi.

Sau siêu bão Goretti, Châu Âu hiểu rằng họ cần một chiến lược dài hạn hơn. Những trận bão mùa đông liên hoàn từ cuối năm 2025 đến đầu năm 2026 không phải là một sự cố hy hữu, mà là một phần của 'bình thường mới'. Sự chuẩn bị về hạ tầng năng lượng và khả năng ứng phó khẩn cấp sẽ là chìa khóa để lục địa này không bị đóng băng trong những mùa đông sắp tới.

Bão rồi sẽ tan, tuyết rồi sẽ chảy, nhưng bài học về sự khắc nghiệt của thiên nhiên sẽ còn đọng lại mãi!

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9