Theo cáo trạng, Tổng thống Venezuela bị truy tố cùng với vợ, con trai và 3 người khác. Ông Maduro bị cáo buộc điều hành một mạng lưới buôn bán cocaine với các băng đảng ma túy quốc tế và phải đối mặt với 4 tội danh chính:

- Âm mưu khủng bố ma túy.

- Âm mưu nhập khẩu cocaine vào Mỹ.

- Tàng trữ súng máy và các thiết bị hủy diệt.

- Âm mưu tàng trữ súng máy và thiết bị hủy diệt.

Các cáo buộc này tương tự bản cáo trạng năm 2020 dưới nhiệm kỳ của ông Donald Trump. Ông Maduro từ lâu đã phủ nhận những điều này, cho rằng chúng chỉ là vỏ bọc cho âm mưu nhằm chiếm đoạt trữ lượng dầu mỏ phong phú của Venezuela.

Washington khẳng định có thẩm quyền xét xử đối với bất kỳ cá nhân nào đưa ma túy vào lãnh thổ nước này, kể cả công dân nước ngoài. Vì cáo buộc vi phạm luật liên bang Hoa Kỳ, phiên tòa diễn ra ở Tòa án Liên bang Quận Nam New York ở Manhattan (SDNY). SDNY không chỉ là một tòa liên bang bình thường, mà nổi tiếng là một trong những tòa xử án hình sự nghiêm trọng quan trọng nhất của nước Mỹ, từ buôn lậu ma túy xuyên quốc gia, khủng bố, tội phạm tài chính quốc tế đến tội phạm có yếu tố nước ngoài.

Chủ trì phiên tòa là thẩm phán liên bang kỳ cựu Alvin Hellerstein, 92 tuối. Ông được cựu tổng thống Bill Clinton đề cử làm thẩm phán SDNY vào năm 1998. Hellerstein thụ lý hồ sơ của ông Maduro kể từ khi Tổng thống Venezuela bị phía Mỹ truy tố vào năm 2020.

Vị thẩm phán này từng xử nhiều vụ điều tra và tranh tụng trọng điểm về khủng bố, tài chính, hình sự và quốc tế, và cũng từng đưa ra một số phán quyết bất lợi cho chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Theo Politico, Hellerstein "thường có cách tiếp cận không theo khuôn mẫu trong việc điều hành phiên tòa".

Luật sư được tòa chỉ định bào chữa cho ông Maduro trong phiên hầu tòa đầu tiên là ông Barry Pollack. Kênh CNN cho biết Barry Pollack là một luật sư tranh tụng kỳ cựu của Mỹ. Ông đã dành nhiều năm bào chữa cho Julian Assange, cuối cùng giúp người sáng lập WikiLeaks được trả tự do khỏi nhà tù ở Anh vào năm 2024.

Trong khi đó, luật sư Mark E. Donnelly, cựu công tố viên của Bộ Tư pháp Mỹ, sẽ bào chữa cho Đệ nhất phu nhân Venezuela Cilia Flores. Theo trang web của công ty, ông Donnelly nói tiếng Tây Ban Nha "thành thạo" và chuyên về các vụ án kinh tế.

Phiên tòa làm dấy lên nhiều vấn đề về tính hợp pháp của chiến dịch bắt giữ. Luật sư Barry Pollack dự kiến phản đối việc "bắt cóc quân sự", cho rằng ông Maduro được hưởng quyền miễn trừ của một nguyên thủ quốc gia.

Mỹ lập luận rằng ông Maduro không còn là Tổng thống sau cuộc bầu cử năm 2018. Theo ông Neama Rahmani, cựu công tố viên liên bang, điều kiện quan trọng để được hưởng quyền miễn trừ là người đó phải được Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ công nhận.

Ngược lại, Giáo sư luật Ilias Bantekas nhận định trên Al-Jazeera rằng nếu không có xung đột vũ trang, hành động của Mỹ là "một hành động xâm lược trắng trợn". Tại New York, nhiều người biểu tình cũng đã tập trung yêu cầu thả vợ chồng ông Maduro, gọi đây là một "vở kịch chính trị".

Theo nhiều chuyên gia pháp lý, dù Tổng thống Venezuela đã bác bỏ mọi cáo trạng, việc vợ chồng ông được tại ngoại là rất khó xảy ra. Quy trình tố tụng có thể kéo dài hơn một năm, với phiên tòa tiếp theo đã được ấn định tổ chức vào ngày 17/3/2026.

Trong phiên tòa kế tiếp, dự đoán tòa sẽ bước vào giai đoạn lập luận về bằng chứng và thủ tục pháp lý. Theo nhiều chuyên gia, có ít bằng chứng cho các cáo buộc liên quan đến ma túy nhằm vào ông Maduro.

Phía Mỹ chưa đề cập đến mức án mà Bộ Tư pháp nước này sẽ yêu cầu nếu có bản án kết tội vợ chồng Tổng thống Venezuela. Tuy nhiên, một bài báo của New York Post cho rằng ông Maduro có thể phải đối mặt với án tử hình hoặc hàng chục năm ngồi tù nếu bị kết án vi phạm Đạo luật Kiểm soát Chất gây nghiện.

Xét đến tính chất phức tạp của vụ việc, rất có thể phiên tòa sẽ kéo dài với nhiều lần kháng cáo.

Hoặc, đôi bên có thể đạt được một thỏa thuận nhận tội (hoặc giảm nhẹ) nếu cả hai tìm thấy lợi ích chiến lược, dù khả năng này được nhìn nhận là hiếm xảy ra.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9