Nghiên cứu được tiến hành trên 100.000 phụ nữ từ 40 đến 80 tuổi, tham gia chương trình sàng lọc ung thư vú quốc gia của Thụy Điển trong giai đoạn từ 4/2021 đến 12/2022.

Những người tham gia được chia ngẫu nhiên thành hai nhóm. Một nhóm được sàng lọc bằng nhũ ảnh có hỗ trợ của A.I. và bác sĩ giám sát. Nhóm còn lại được sàng lọc theo phương pháp tiêu chuẩn, trong đó mỗi phim nhũ ảnh do hai bác sĩ cùng đọc và đánh giá.

Theo các chuyên gia từ Đại học Lund của Thụy Điển và Đại học Radboud của Hà Lan, phương pháp sàng lọc có hỗ trợ A.I. giúp phát hiện nhiều ca ung thư hơn ngay trong quá trình kiểm tra định kỳ.

Cụ thể, A.I. giúp xác định 81% các trường hợp ung thư vú, so với 74% không sử dụng A.I. Đáng chú ý, phương pháp này không làm gia tăng tỷ lệ dương tính giả.

Các tác giả nghiên cứu cho rằng việc ứng dụng A.I. trong sàng lọc ung thư vú có thể đặc biệt hữu ích trong bối cảnh nhiều quốc gia đang thiếu hụt nhân lực y tế. Kết quả ban đầu cho thấy khối lượng công việc của bác sĩ có thể giảm tới 44%.

Hiện nay, nhiều nghiên cứu về sàng lọc nhũ ảnh có hỗ trợ A.I. đang được triển khai trên toàn thế giới. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu lưu ý rằng mỗi nền tảng A.I. đều có đặc điểm và hiệu quả khác nhau và cần được kiểm chứng nghiêm ngặt trước khi áp dụng rộng rãi. Ngoài ra, A.I. không phải là giải pháp chi phí thấp, vì vẫn cần đội ngũ chuyên gia trình độ cao để phân tích và diễn giải dữ liệu.

Tại Việt Nam, Bệnh viện Bình Dân là đơn vị tiên phong triển khai phẫu thuật robot trong điều trị ung thư từ cuối năm 2016. Đến nay, bệnh viện đã thực hiện hơn 3.500 ca phẫu thuật thành công. Hiện Bệnh viện Bình Dân làm chủ khoảng 20 loại phẫu thuật robot, chủ yếu trên các bệnh lý ung thư, tiêu hóa và tiết niệu; đồng thời xây dựng được 13 kíp mổ ngoại tổng quát và 14 kíp mổ robot chuyên sâu về tiết niệu.

Không chỉ trong bệnh viện, năng lực tự chủ trong điều trị ung thư còn được xây dựng từ nền tảng nghiên cứu khoa học.

Kiên định theo đuổi hướng nghiên cứu vật liệu nano phân hủy sinh học, Tiến sĩ Mai Xuân Đạt (sinh năm 1992), Viện Công nghệ Vật liệu Tiên tiến - Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, cùng cộng sự đã phát triển thành công hệ vật liệu silica hữu cơ phân hủy sinh học, có khả năng dẫn truyền thuốc trúng đích, kiểm soát tốc độ giải phóng dược chất và giảm tác dụng phụ cho bệnh nhân ung thư.

Tuy nhiên, để làm chủ công nghệ cao, bài toán đặt ra không chỉ nằm ở việc đầu tư trang thiết bị hiện đại, mà còn là xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao và đẩy mạnh truyền thông y tế, giúp người dân hiểu đúng, tin tưởng và tiếp cận hiệu quả các phương pháp điều trị tiên tiến.

TP. Hồ Chí Minh vừa tuyên dương 12 gương Công dân trẻ tiêu biểu năm 2025, trong đó có Tiến sĩ Mai Xuân Đạt và những nhà khoa học trẻ đang âm thầm đóng góp cho y học nước nhà.

Từ phòng mổ công nghệ cao đến phòng thí nghiệm nghiên cứu chuyên sâu, những nỗ lực này đang từng bước đặt nền móng cho một hệ sinh thái y học hiện đại, giúp TP. Hồ Chí Minh nói riêng và Việt Nam nói chung tiến gần hơn đến mục tiêu tự chủ trong điều trị ung thư, bằng chính trí tuệ và năng lực của đội ngũ y bác sĩ, nhà khoa học trong nước.

Xạ trị proton là công nghệ xạ trị sử dụng chùm hạt proton có năng lượng cao từ 160 tới 230 MeV, được gia tốc bằng khoảng 70 - 80% tốc độ ánh sáng nhằm tiêu diệt tế bào ung thư hoặc thu nhỏ khối u. Nhờ khả năng kiểm soát năng lượng bức xạ với biên độ hẹp, phương pháp này giúp giảm thiểu tối đa tổn thương đến mô lành xung quanh.

Hiện nay, Bệnh viện Chợ Rẫy đang áp dụng song song các phương pháp phẫu thuật, hóa trị và xạ trị kỹ thuật cao. Trong đó, xạ trị gia tốc hiện là phương pháp hiện đại và hiệu quả nhất. Tuy nhiên, phương pháp này vẫn còn những hạn chế nhất định trong việc kiểm soát khối u và bảo vệ tối ưu các cơ quan lành.

Việc xây dựng Trung tâm xạ trị proton vì thế được đánh giá là hết sức cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh Bệnh viện Chợ Rẫy đã có lợi thế về nguồn nhân lực. Nhiều bác sĩ và kỹ sư trẻ của bệnh viện đã hoàn thành các khóa đào tạo chuyên sâu về xạ trị hạt nặng ở nước ngoài.

Việc xây dựng và vận hành các trung tâm xạ trị proton đòi hỏi chi phí đầu tư rất lớn, kéo theo chi phí điều trị ban đầu cao hơn so với xạ trị thông thường. Do đó, trong giai đoạn đầu, các chuyên gia cho rằng cần có sự hỗ trợ của Nhà nước, đặc biệt là trong việc kiểm soát chi phí và hỗ trợ bảo hiểm y tế, nhằm giúp người bệnh có cơ hội tiếp cận công nghệ điều trị tiên tiến này.

Một trong những cơ hội lớn nhất là hỗ trợ phát hiện bệnh sớm và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người dân. Nghị quyết 72 đặt ra mục tiêu đến năm 2026, mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần mỗi năm. 

Điều này giúp các bệnh viện tuyến cuối dịch chuyển từ thế bị động sang chủ động trong việc phát hiện và điều trị bệnh ở giai đoạn sớm.

Cơ hội thứ hai là giảm miễn phí cơ bản trong khuôn khổ bảo hiểm y tế, đặc biệt là với bệnh nhân ung thư. Điều này sẽ giúp giảm gánh nặng tài chính cho bệnh nhân, đồng thời cũng tạo điều kiện cho các bệnh viện chủ động hơn trong việc thanh quyết toán và đầu tư vào thuốc, trang thiết bị mới.

Việc thực hiện các nội dung của Nghị quyết 72 cũng đặt ra nhiều thách thức cho các bệnh viện tuyến cuối. Một trong những thách thức lớn nhất là áp lực quá tải do số lượng bệnh nhân gia tăng khi miễn phí cơ bản được áp dụng. Trước thực tế đó, các bệnh viện cần có chiến lược như tăng cường chỉ đầu tuyến để nâng cao năng lực của tuyến trước, nhằm giảm tình trạng bệnh nhân dồn về tuyến cuối.

Bên cạnh đó, các bệnh viện cũng phải tăng cường quản lý thuốc, vật tư y tế và trang thiết bị trong khuôn khổ các quy định của bảo hiểm y tế. Việc giữ chân đội ngũ y tế chất lượng cao trở thành một thách thức lớn khi nguồn thu chủ yếu chuyển sang bảo hiểm y tế.

Để vượt qua những thách thức này, các bệnh viện cần đẩy mạnh hợp tác với các cơ sở y tế tư nhân, quản lý tài nguyên y tế hiệu quả và tìm cách giữ chân nhân lực y tế. Đồng thời, các bệnh viện cũng cần phối hợp chặt chẽ với Trung ương và Nhà nước để triển khai các nội dung của Nghị quyết 72 một cách hiệu quả. Cơ hội thứ ba là thúc đẩy đào tạo, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ mới trong chẩn đoán và điều trị, như sử dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo (A.I.) trong chẩn đoán và điều trị. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng và hiệu quả của việc chăm sóc sức khỏe.

Chị Thúy Vân - Điều dưỡng trưởng Trung tâm Kiểm tra sức khỏe Chợ Rẫy, người từng ngày chăm sóc, động viên bệnh nhân, thì nay chính chị lại trở thành một bệnh nhân ung thư. Từ trải nghiệm của bản thân, chị hiểu rõ: lạc quan là "liều thuốc tinh thần" quan trọng nhất giúp người bệnh đủ mạnh mẽ để chiến đấu và vượt qua bệnh tật.

Còn chị Cẩm Tú - với vẻ ngoài khỏe khoắn và nụ cười rạng rỡ, ít ai biết chị từng là bệnh nhân ung thư tuyến giáp, phải trải qua hai lần phẫu thuật. Hiểu rõ nỗi đau thể xác lẫn tinh thần, sau khi hết bệnh chị chọn đồng hành cùng các "chiến binh K" khác với dự án yoga, giúp bệnh nhân ung thư luyện tập và giữ vững tinh thần lạc quan.

Cứ hai tháng một lần, tại Trung tâm Ung Bướu Bệnh viện Chợ Rẫy, chương trình "Đồng hành cùng chiến binh K" lại được tổ chức như một buổi họp mặt ấm áp, nơi các bệnh nhân ung thư được thư giãn với âm nhạc, giao lưu với ca nghệ sĩ, nghe đọc sách, kể chuyện và vận động nhẹ nhàng. Ở đây, mỗi nụ cười, mỗi ánh mắt rạng rỡ trở thành món quà tinh thần quý giá, tiếp thêm sức mạnh để họ kiên cường giành lại sự sống; vượt qua những ngày tháng khó khăn nhất của cuộc đời.

Y học hiện đại còn là hành trình xây dựng niềm tin giữa người bệnh và đội ngũ y tế. Mỗi bệnh nhân ở đây đều được gọi bằng cái tên đầy nghị lực - "chiến binh K" bởi họ cần mạnh mẽ để vượt qua nghịch cảnh.

Và những chiến binh K ấy, sẽ luôn có sự đồng hành của các y bác sĩ - những người luôn thầm mong sẽ không gặp lại những gương mặt cũ ở các chương trình này, bởi điều đó có nghĩa là họ đã chiến thắng bệnh tật và trở về.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9